دشمنان اسلام جهاد و پيكار تحقّق مىيابد . و خداوند به خاطر اين هدفها خلفايى بر رعيّت خويش گمارد تا آنها را به پاسدارى دين و عبادت خويش بخوانند ( 1 ) و اطاعت ايشان را بر مسلمانان مقرّر داشت و اين كه آنها را براى اقامهء حقّ خدا در ميان بندگان و اجراى عدالت در همه جا و امنيّت راهها و حفظ جان مردم و اصلاح ميان مردم يارى كنند كه در جهت خلاف آن تزلزل امور مسلمين و شكست دينشان و چيره شدن دشمنان و پراكندگى و از هم پاشيدگى وحدتشان و زيان دنيا و آخرت ايشان مسلّم است بنا بر اين بر عهدهء كسى است كه خداوند او را خليفهء خود در زمين قرار داده و امين خود بر خلق دانسته است تا در راه خدا جهاد با نفس كند و رضاى خدا را بر رضاى خود ترجيح دهد و در آنچه خداوند او را حاكم قرار داده به عدل و احسان عمل كند ، خداى تعالى فرموده است : « يا داوُدُ إِنَّا جَعَلْناكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَ لا تَتَّبِعِ الْهَوى فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ بِما نَسُوا يَوْمَ الْحِسابِ » « 1 » ( 2 ) و از عمر بن خطاب نقل كرده‌اند كه مىگفت : اگر بزغاله‌اى در ساحل رود فرات نابود شود من بيم آن را دارم كه به خاطر آن مؤاخذه شوم ! در اخبار و آثار زيادى آمده است و از زمانى كه خلافت به من واگذار شده ، همواره دربارهء اين كه به چه كسى امر خلافت را واگذارم در انديشه‌ام و در اين باره تلاش مىكنم كه عهد خلافت را به چه كسى بسپارم و كسى را جز ابو الحسن على بن موسى الرّضا نيافتم كه صلاحيّت آن را داشته باشد چون فضل فوق العاده و علم سودمند و تقواى ظاهر و باطن و دل نبستن به دنيا و اهل دنيا و تمايل او را به آخرت و ترجيح دادن وى آخرت را بر دنيا ديدم و براى من ثابت شد و يقين پيدا كردم كه اخبار دربارهء او يكنواخت و گفته‌ها همسان است از اين رو پيمان ولايت‌عهدى را براى او بستم با اطمينان به اين كه خير و بركت الهى در آن است به خاطر عنايتى كه به مسلمين دارد و به منظور اهميت اقامهء شعائر دينى و به اميد نجات در آن روزى كه مردم در پيشگاه پروردگار جهان مىايستند . ( 3 ) اين عهدنامه را عبد اللّه مأمون در نهم ماه

--> ( 1 ) ص ( 38 ) آيهء 26 : اى داوود ما تو را در زمين خليفه قرار داديم پس بين مردم بر اساس حق و عدل حكم نما و از هواى نفس پيروى مكن كه تو را از راه خدا منحرف سازد زيرا كسانى كه از راه خدا منحرف گردند ، عذابى سخت به خاطر فراموش كردنشان از قيامت در پيش دارند .